CỬ NHÂN LUẬT -CHUYÊN NGÀNH LUẬT VÀ CÔNG NGHỆ: LỜI GIẢI CHO “KHOẢNG TRỐNG” NHÂN LỰC TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Khi công nghệ định hình lại “luật chơi” của thị trường lao động

Chúng ta đang sống trong một giai đoạn lịch sử mà ranh giới giữa thực và ảo, giữa con người và máy móc ngày càng bị xóa nhòa bởi sự phát triển của các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), chuỗi khối (blockchain), dữ liệu lớn (big data) và Internet vạn vật (IoT). Công nghệ không còn chỉ là công cụ kỹ thuật, mà đã trở thành yếu tố cốt lõi chi phối cách thức vận hành của nền kinh tế và xã hội.

Sự chuyển dịch này mở ra những cơ hội phát triển chưa từng có, đồng thời cũng đặt ra hàng loạt vấn đề pháp lý và đạo đức mới: khuôn khổ pháp luật hiện hành liệu có đủ khả năng điều chỉnh các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng điện tử? Quyền riêng tư và dữ liệu cá nhân sẽ được bảo vệ ra sao khi dữ liệu trở thành một loại tài sản có giá trị kinh tế?

Một khảo sát thực tế do Trường Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Quốc gia TP. HCM (UEL) thực hiện vào tháng 9/2025 cho thấy, 70% nhà tuyển dụng đánh giá nhu cầu nhân lực pháp lý am hiểu công nghệ là cấp thiết. Doanh nghiệp ngày nay không chỉ cần những người “hiểu luật”, mà cần những chuyên gia có khả năng phân tích rủi ro pháp lý của thuật toán, tư vấn cấu trúc pháp lý cho các mô hình kinh doanh trên nền tảng số. Đây chính là khoảng trống lớn mà mô hình đào tạo luật truyền thống, đơn ngành, chưa thể đáp ứng đầy đủ.

Từ tư duy liên ngành đến hệ sinh thái kiến tạo: UEL đã chuẩn bị gì cho người học?

Nhằm giải quyết bài toán nhân lực pháp lý trong kỷ nguyên số, việc xây dựng một chương trình đào tạo mới không thể chỉ dừng lại ở việc “cộng gộp” kiến thức luật và công nghệ. Tại UEL, Chương trình Cử nhân Luật – Chuyên ngành Luật và Công nghệ được thiết kế dựa trên triết lý liên ngành (interdisciplinary), hướng tới việc tái cấu trúc tri thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn phức hợp.

Trường không đặt mục tiêu đào tạo lập trình viên biết luật mà hướng đến việc hình thành một thế hệ chuyên gia “lai” (hybrid) – những người đồng thời sở hữu tư duy pháp lý, tư duy công nghệ và tư duy quản trị. Sinh viên được trang bị nền tảng pháp lý vững chắc trong các lĩnh vực mới như Luật Dữ liệu và Quyền riêng tư, Luật Chuỗi khối và Tài sản số, Luật Trí tuệ Nhân tạo, đồng thời được rèn luyện khả năng phân tích rủi ro pháp lý ngay từ giai đoạn thiết kế sản phẩm, dịch vụ công nghệ.

Lợi thế cạnh tranh của UEL đến từ vị thế của một trường đại học đa ngành, với hệ sinh thái nội tại mạnh mẽ gồm các trụ cột: Kinh tế, Quản lý, Luật và Hệ thống thông tin. Sự giao thoa học thuật này cho phép Trường triển khai các học phần đồng giảng (team-teaching), nơi giảng viên luật cùng giảng dạy với chuyên gia công nghệ và tài chính, bảo đảm tính hệ thống, chiều sâu và tính bền vững của chương trình đào tạo.

Phương pháp đào tạo: Nhúng mình vào “vấn đề thật”

Trong bối cảnh giáo dục đại học đang chuyển mình mạnh mẽ, UEL xác định phương pháp đào tạo trọng tâm của Chương trình Cử nhân Luật – Chuyên ngành Luật và Công nghệ là học thông qua dự án (Project-based learning) kết hợp với thực hành tại các phòng Lab chuyên biệt.

Trường đã xây dựng các học phần thực hành như LegalTech Lab (Phòng thực hành Công nghệ pháp lý) và Technology Policy Consulting Lab (Thực hành Tư vấn chính sách công nghệ). Tại đây, sinh viên trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán thực tế do doanh nghiệp và tổ chức đặt ra: từ rà soát rủi ro pháp lý cho các ứng dụng công nghệ tài chính (Fintech), thiết kế hợp đồng thông minh, đến xây dựng quy trình bảo mật và quản trị dữ liệu.

Thông qua mạng lưới đối tác chiến lược gồm doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng số và các hãng luật uy tín, sinh viên được tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học, từ đó hình thành bản lĩnh nghề nghiệp, tư duy phản biện và khả năng thích ứng cao với sự thay đổi của thị trường lao động.

Cánh cửa nghề nghiệp: Định vị bản thân trong dòng chảy công nghệ

Tốt nghiệp Chương trình Cử nhân Luật – Chuyên ngành Luật và Công nghệ, người học không bị giới hạn trong các vị trí pháp lý truyền thống. Thị trường lao động mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp tiên phong, nơi đang khan hiếm nhân lực chất lượng cao và có mức đãi ngộ hấp dẫn.

Sinh viên có thể đảm nhiệm các vị trí như Chuyên viên pháp chế công nghệ (Tech In-house Counsel) tại các tập đoàn lớn, Chuyên gia tuân thủ (Compliance Officer) tại ngân hàng số, công ty fintech, hay Chuyên viên Bảo vệ dữ liệu (Data Protection Officer – DPO) – một vị trí ngày càng quan trọng trong bối cảnh các quy định về dữ liệu và quyền riêng tư được siết chặt.

Bên cạnh đó, với tư duy liên ngành và trách nhiệm xã hội được bồi đắp trong quá trình đào tạo, người học có thể tham gia khu vực công với vai trò tư vấn chính sách, góp phần xây dựng hành lang pháp lý cho nền kinh tế số, hoặc khởi nghiệp với các giải pháp LegalTech phục vụ cộng đồng.

Việc UEL triển khai Chương trình Cử nhân Luật – Chuyên ngành Luật và Công nghệ không chỉ là một bước đi chiến lược nhằm khẳng định vai trò tiên phong trong đào tạo pháp lý, mà còn là cam kết đồng hành cùng sự phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên số. Lựa chọn chương trình này không chỉ là lựa chọn một ngành học phù hợp với xu thế, mà còn là lựa chọn một tư thế chủ động để bước vào tương lai – nơi xã hội cần những con người hiểu luật, am hiểu công nghệ và có khả năng kiến tạo giá trị vì cộng đồng.